مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) 2026 07 26 شناسایی و طبقه بندی مضامین معنویت زیست محیطی 5002335 FA بیت الله محمودی 0000-0003-4120-829X Journal Article 2025 07 26 معنویت زیست‌محیطی به‌عنوان رویکردی میان‌رشته‌ای، قادر است نقشی مهم در بازتعریف رابطه انسان با طبیعت و ارتقاء اخلاق زیستی ایفا نماید. در این پژوهش با هدف تبیین ابعاد رویکرد معنویت زیست محیطی در قالب مضامین خرد و کلان، از روش تحلیل محتوای کیفی استقرایی بهره گرفته شد. با بررسی منابع بین المللی،۱۱۰ مضمون فرعی در پنج دسته مضامین اصلی شامل تقدس‌گرایی اکولوژیک، دینداری اکولوژیک، طبیعت‌اندیشی معناگرا، نمادگرایی معنوی طبیعت و حکمرانی معنویت زیست‌محیطی، استخراج و طبقه بندی گردید.یافته‌ها نشان داد؛ معنویت زیست‌محیطی، مفهومی چندوجهی است که در تعامل با دین، فلسفه، زیبایی‌شناسی و سیاست‌گذاری قابلیت تفسیر دارد. تحلیل مفهومی مضامین بیانگر آن است که تجربه‌های درونی انسان در طبیعت، از جمله مراقبه، شهود، روایت‌های بومی و کنش‌گری دینی، نقش مهمی در جهت‌دهی به رفتارهای اخلاقی و محیط‌زیستی ایفا می‌کند. پژوهش حاضر با تلفیق داده‌های مفهومی و رویکردهای نظری، مدلی تحلیلی برای فهم و ترویج معنویت زیست‌محیطی ارائه می‌دهد که در زمینه‌های تربیتی، فرهنگی و سیاست‌گذاری محیطی قابل بهره‌برداری و در شکل‌دهی به گفتمان‌های آینده‌ زیست‌معنوی کاربرد دارد.