TY - JOUR ID - 5002400 TI - چالش‌های تعریف واژگان«سازه»، «مفهوم» و «متغیر» در پژوهش و ارائة راهکارهای مناسب برای رفع آنها و تشخیص واژگان JO - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) JA - 9 LA - fa SN - 2423-5679 AU - Ahmad, Hedayat Panah Shaldehi AD - دکتری - بازنشسته AU - Tahereh, Kheirkhah Sadegh AD - AU - mohammad saeid, hedayatpanah shaldehi AD - AU - Marziyeh, Hedayatpanah AD - کارشناسی ارشد دانشگاه ملی مهارت AU - Badriyeh, Hedayatpanah Shaldehi AD - Y1 - 2024 PY - 2024 VL - 15 IS - 1 SP - EP - آمار استنباطي ,تشخيص ,چالش ,سازه ,متغير ,مفهوم ,DO - 10.22034/pajohesh.2025.5002400 AB - هدف این پژوهش، بررسی چالش‌های مربوط به تعاریف سه واژة کلیدی (سازه، مفهوم، متغیر) در تحقیقات علوم انسانی و ارائة راهکارهایی برای تشخیص دقیق آنهاست. روش تحقیق از نوع بنیادی ـ کاربردی بوده و جامعة آماری شامل ۱۵۲ جلد کتاب در حوزه‌های روش تحقیق، آمار و ریاضی در رشته‌های گوناگون تحصیلی است. بررسی‌ها نشان داد که تنها 9/28 درصد کتاب‌ها دارای تعاریف مشخصی از واژگان مزبور بودند و در 1/71 درصد آنها هیچ‌گونه تعریفی ارائه نشده بود. از این میان، ۴۴ عنوان کتاب برای تحلیل انتخاب شدند. ابزار پژوهشْ تعاریف ارائه‌شده توسط نویسندگان معتبر ملی و بین‌المللی بود که بر اساس دو شاخص اصلی برای هر واژه (اندازه‌پذیری و تغییرپذیری برای متغیر) ارزیابی شدند. تنها ۲۷ عنوان کتاب (7/17 درصد) توانستند تعاریف مناسبی از هر سه واژه ارائه دهند. نتایج نشان دادند در بیش از ۸۴ درصد منابع، اجماع نظری در تعریف «سازه»، «مفهوم» و «متغیر» وجود ندارد. این عدم اجماع چالشی جدی برای پژوهشگران و دانشجویان محسوب می‌شود و موجب سردرگمی در تشخیص واژگان و استفادة نادرست از روش‌های آماری می‌گردد؛ برای نمونه، استفادة اشتباه از آزمون «t» به جای آزمون «من ‌ویت‌ نی». همچنین وابستگی اغلب نویسندگان به تعاریف سنتی، مانع تحلیل دقیق مفاهیم می‌شود. برای رفع این مشکل، باید با تعریف عملیاتی، سازه‌ها و مفاهیم را از سطح انتزاعی به متغیرهای قابل سنجش تبدیل کرد. در پایان، راهکارهایی برای تشخیص واژگان بر اساس مقیاس‌ها و شیوه‌های پژوهشی ارائه شده‌اند. UR - https://pajohesh.nashriyat.ir/node/5002400 L1 - ER -