روش‌شناسي استنباط حكم شرعي

سال هشتم، شمارة اول، پياپي 15، بهار و تابستان 1396

مهدي خطيبي/. استاديار مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني ره     m.kh47@yahoo.com
دريافت: 22/06/1398 - پذيرش: 30/08/1398

چکيده
بدون شک در هر علمي بر اساس روشي خاص به بررسي مسائل آن علم پرداخته مي‌شود. بررسي روش تحقيق در مسائل هر علم، تحت عنوان روش‌شناسي آن علم قرار مي‌گيرد و بر اساس اصطلاحات رايج در فلسفة علم، دانش درجة دو شمرده مي‌شود. نگاه روش‌شناسانه به هر علمي نقاط ضعف و قوت آن علم را آشکار مي‌کند و به رشد و بالندگي آن کمک مي‌کند. دانش فقه نيز از اين قاعده مستثنا نيست و نگاه نقادانه به روش به کار رفته در بررسي مسائل آن مي‌تواند سطح دانش فقه را ارتقا بخشد. روش به کار رفته در تحقيقات فقهي روش اجتهادي ناميده شده است. کاربست روش اجتهادي، با اينکه سابقه‌اي هزار و دويست ساله دارد، کمتر با نگاه درجة دوم ارزيابي شده است. تحقيق حاضر به روش تحليل- توصيفي و با نگاه درجة دوم به ارزيابي روش استنباط فقهي پرداخته و آن را در سه بخش سامان داده است؛ در بخش نخست به دانش‌هاي مقدماتي استنباط اشاره شده‌؛ در بخش دوم به بحث دربارة منابع استنباط پرداخته و در بخش سوم مراحل استنباط ذکر شده است.
کليدواژه‌ها: روش‌شناسي، روش استنباط، روش اجتهادي، اجتهاد، استنباط فقهي.