پيشنهاد «خانواده» به‌عنوان واحد تحليل‌هاي خرد در اقتصاد اسلامي بر اساس كتاب و سنّت

محمدجواد قاسمي اصل اصطهباناتي / دانشجوي دكتري فلسفة اقتصاد اسلامي، مؤسسة‌ آموزشي و پژوهشي امام‌ خميني ره 
    ghasemi2561@anjomedu.ir
‌دريافت: 14/12/1399 ـ پذيرش: 25/03/1400

چکيده
در دانش اقتصاد رايج، فرد محور تحليل‌ها و عنصر مؤثر در تبيين پديده‌هاي اقتصادي است. کتاب‌ها و تحقيقات اقتصاد خرد و ساير نظريات اقتصادي بر همين مبنا شکل‌ مي‌گيرد. اين وضعيت به مطالعات اقتصاد خرد اسلامي نيز سرايت کرده است. تحقيق حاضر تلاش دارد با بررسي ادبيات موجود اقتصاد خرد اسلامي و بررسي لوازم و ملزومات ديدگاه‌هاي مطرح در کتاب و سنت، به ديدگاهي قابل استناد به اسلام دربارة واحد تحليل خرد در اقتصاد دست يابد. طبق يافته‌هاي تحقيق، واحد تحليل خرد، آن جزء مفهومي است که قابل تحويل به اجزاي خود نباشد. در علم اقتصاد اسلامي، راه شناخت چنين جزئي، مراجعه به ديدگاه‌ شريعت دربارة روابط مالي است. شواهد متنوع در کتاب و سنت از انتخاب خانواده به‌عنوان واحد تحليل خرد حمايت مي‌کند. آيه‌هاي ‌34 نساء، 18 زخرف، 32، 53 و 59 احزاب و 223 بقره و رواياتي که بر تفاوت‌هاي رواني زن و مرد دلالت دارند، وابستگي روان‌شناختي، اخلاقي و حقوقي رفتارهاي اقتصادي همسران به يکديگر را تثبيت مي‌کند. لازمة پذيرش اين وابستگي، التزام به نقش مؤثر نهاد خانواده، نفي مشابهت و استقلال همسران (زن و مرد) و پذيرش خانواده به‌عنوان واحد خرد مؤثر و پرکاربرد در تحليل‌هاي اقتصادي است. 
كليد‌واژه‌ها: خانواده، فرد، واحد تحليل، واحد تحليل خرد، نظرية خرد، اقتصاد خرد اسلامي.