بازپژوهي مفهوم «سيره» در مطالعات شيعه

مهدي مرداني (گلستاني) / استاديار پژوهشكدة‌ علوم اسلامي بنياد پژوهش‌هاي اسلامي مشهد     mahdi_mardani@islamic-rf.ir
دريافت: 07/04/1400 ـ پذيرش: 20/06/1400
چکيده
مفهوم‌شناسي اصطلاحات ديني يکي از مسائل بنياديني است که کاميابي بسياري از پژوهش‌هاي مرتبط، در گرو درستي و اعتبار آنهاست. يکي از واژگاني که به‌رغم بيان معاني و تعاريف گوناگون همچنان از فقدان يک مفهوم‌شناسي جامع و دقيق رنج مي‌برد، واژة سيره است. اين اصطلاح که حضور پر‌رنگي در سيره‌پژوهي معاصر دارد، از جهات متعددي همچون رابطه با سنت، اشتمال بر قول و اشتراطِ تکرار، مورد سؤال و ابهام قرار گرفته است. از‌اين‌رو، پژوهش حاضر با تکيه بر مطالعات شيعي و از طريق سامان‌دهي يافته‌هاي پيشين و رفع ابهامات باقي‌‌مانده، پاسخي در‌خور دربارة چيستي و ماهيت اين اصطلاح ديني ارائه کرده است. نتيجة حاصل از تحقيق نشان مي‌دهد که سه مؤلفۀ فعل، روش و استمرار، جزء عناصر اصلي سيره هستند و در شکل‌گيري مفهوم سيره و تمييز آن از مفاهيم همسو تأثير بسزايي دارند.
كليدواژه‌ها: رفتار‌شناسي، سيرة اهل‌بيت عليهم السلام، انديشة شيعي.