Ravesh Shenasi Pazhuhesh Dar Olum Ensani, Volume 15, Issue 2, No 30, Year 2026, Pages 23-41

    The Methodology of Islamic Economics in the Seminary of Qom over the Past Century

    Article Type: 
    Promotional
    Writers:
    Mustafa Kazemi Najaf Abadi / Assistant Professor, Department of Economics, Institute for Humanities and Cultural Studies. / mostafakazemi@rihu.ac.ir
    ✍️ Masuod davvodipur / Ph.D. Candidate in Economics, Institute for Humanities and Cultural Studies. / mdavoodipoor@rihu.ac.ir
    dor 20.1001.1.24235679.1403.15.2.4.3
    doi Registering DOI...
    Abstract: 
    Over the past century, the Seminary of Qom has witnessed significant scientific advancements in the field of Islamic sciences and has consistently contributed to the enrichment of scholarly discourse. Issues pertaining to Islamic economics have likewise attracted the attention of scholars within this seminary, given their religious and social significance. Employing an analytical-descriptive method, this study seeks to elucidate the role of the Qom Seminary in shaping the preferred methodology of Islamic economics during this period. The methodological development of Islamic economics in the Qom Seminary over the last century commenced with the ideas of Ayatollah Shahabadi and subsequently evolved with the introduction of the theories of Martyr Sadr and the presence of his students in the seminary, coinciding with the Islamic Revolution of Iran. Accordingly, the description of various methodologies-including "formation and claim," "synthesis," "independent theorizing," "deduction of economic theory from the Qur'an and Sunnah," "institutionalism," "codified thought theory," "deduction of sub-systems and macro-systems," "deduction of social rulings," "direct discovery," "the ḥikmī-ijtihādī model," "multi-stage," "external thematic interpretation," and the "empirical method"-all of which emerged within the intellectual milieu of the Qom Seminary over the past century, clarifies this institution's contribution to the growth and maturation of methodological perspectives in Islamic economics.
    چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
    Title :تحلیل روش شناسی مطلوب اقتصاد اسلامی در حوزه علمیه قم
    Abstract: 
    حوزۀ علمیۀ قم در سدۀ اخیر دارای پیشرفت‌های علمی قابل‌توجهی در حوزۀ علوم اسلام بوده است و در غنای مطالب علمی همواره اثرگذاری داشته است. مباحث اقتصاد اسلامی نیز به‌عنوان یکی از خاستگاه‌های دینی و اجتماعی مورد توجه علمای حوزۀ علمیۀ قم بوده است. این تحقیق با روش تحلیلی ـ توصیفی به دنبال تبیین نقش سدۀ اخیر حوزۀ علمیۀ قم در روش‌شناسی مطلوب اقتصاد اسلامی است. روش‌شناسی اقتصاد اسلامی در سدۀ اخیر حوزۀ علمیۀ قم با اندیشۀ آیت‌الله شاه‌آبادی آغاز شده و در مرحلۀ بعد با ورود نظریۀ شهید صدر و حضور شاگردان ایشان در حوزۀ علمیۀ قم هم زمان با انقلاب اسلامی ایران، به رشد و کمال رسیده است. بنابراین توصیف روش‌های «تکوین و ادعا»، «ترکیب»، «نظریه‌پردازی استقلالی»، «استنباط نظریه اقتصادی از کتاب و سنت»، «نهادگرایی»، «نظریه اندیشه مدون»، «استنباط خرده‌نظام و کلان نظام»، «استنباط احکام اجتماعی»، «کشف مستقیم»، «الگوی حکمی اجتهادی»، «چندمرحله‌ای»، «تفسیر موضوعی بیرونی» و «روش تجربی» که همگی در بستر سدۀ اخیر حوزۀ علمیۀ قم شکل گرفته‌اند، نقش این حوزۀ علمیه را در رشد و بالندگی نگاه به روش‌شناسی در اقتصاد اسلامی مشخص می‌سازد.
    References: 
    • آقانظری، حسن (1385). درآمدی بر شکل‌گیری نظریات علمی اقتصاد اسلامی. در: https://ieaoi.ir
    • آقانظری، حسن (1396). روش‌شناسی علم اقتصاد اسلامی با رویکرد نهادی. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
    • آقانظری، حسن و خطیبی، مهدی (1392). روش‌شناسی فقه نظریات اقتصادی از منظر شهید صدر. معرفت اقتصادی، 8، 5ـ28.
    • ترخان، قاسم (1392). نقش علم کلام و اعتقادات در علم اقتصاد. کتاب نقد، 65و66، 303ـ350.
    • تسخیری، محمدعلی (1382). شیوه شهید صدر؛ در شناخت مکتب اقتصادی اسلام و پاسخ به منتقدان». اقتصاد اسلامی، 3(10)، 9ـ22.
    • توکلی، محمدجواد (1398). مبانی فلسفی و روش‌شناسی اقتصاد. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
    • جوادی آملی، عبدالله (1391). منزلت عقل در هندسه معرفت دینی. قم: اسراء.
    • حائری، سیدکاظم و یوسفی، احمدعلی (1380). اقتصاد اسلامی و روش کشف آن از دیدگاه شهید صدر. اقتصاد اسلامی، 1(1)، 22ـ42.
    • خسروپناه، عبدالحسین (1397). درآمدی بر الگوی حکمی و اجتهادی علوم اجتماعی اسلامی. تحقیقات بنیادین علوم انسانی، 13، 7-35.
    • ربانی، محمدباقر (1394). فقه اجتماعی و بایسته‌های روش‌شناسانه آن با تأکید بر اندیشه‌های آیت‌الله محمدجواد فاضل لنکرانی. فقه و اجتهاد، 4، 79-101.
    • رجایی، سیدمحمدکاظم و خطیبی، مهدی (1396). روش استنباط نظریۀ اقتصادی از کتاب و سنت. معرفت اقتصادی، 17، 29-46.
    • رستم‌نژاد، مهدی و حسینی کوهساری، سیدمفید (1388). روش‌شناسی مطالعات اقتصاد اسلامی با تأکید بر مطالعات قرآنی. قرآن و علم، 4، 33ـ64.
    • سبحانی، حسن (1400). ابهام‌زدایی از اقتصاد اسلامی. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
    • شاه‌آبادی، محمدعلی (1380). شذرات المعارف. قم: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشۀ اسلامی.
    • صدر، سیدمحمدباقر (1350). اقتصاد ما. ترجمۀ محمدکاظم بجنوردی. تهران: مؤسسۀ انتشارات اسلامی.
    • علیدوست، ابوالقاسم (1399). روش استنباط خرده‌نظام و کلان نظام. در: a-alidoost.ir
    • الغفوری، خالد (1421ق). فقه النظریة لدی الشهید الصدر. فقه اهل البیت، 5 (20)، 123-204.
    • محقق داماد، سیدمصطفی (1406ق). قواعد فقه. تهران: مرکز نشر علوم انسانی.
    • مکارم شیرازی، ناصر و همکاران (1397). نقش شیعه در گسترش جامعه‌‌شناسی و اقتصاد. قم: امام علی بن ابی‌طالب(ع).
    • موسوی خمینی، سیدروح‌الله (1415ق). البیع. قم: مؤسسۀ النشر الاسلامی.
    • موسویان، سیدعباس و خوانساری، رسول (1395). اجتهاد چندمرحله‌ای روش پژوهش استنباط مسائل فقه اقتصادی. اقتصاد اسلامی، 16(63)، 5ـ37.
    • میرمعزی، سیدحسن (1386). روش فلسفه علم اقتصاد اسلامی. اقتصاد اسلامی، 7(27)، 45ـ66.
    • میرمعزی، سیدحسین (1383). روش کشف ماهیت اقتصاد اسلامی. قبسات، 34، 89ـ102.
    • میرمعزی، سیدحسین (1389). روش کشف نظام اقتصادی اسلام. اقتصاد اسلامی، 39، 5-34.
    • نظرپور، محمدنقی (1384). آزمون‌های تجربی در اقتصاد و کاربرد آن در اقتصاداسلامی. اقتصاد اسلامی، 17، 11ـ44.
    • هادوی‌ تهرانی‌، مهدی (1377). مبانی‌ کلامی‌ اجتهاد در برداشت‌ از قرآن‌ کریم‌. قم: مؤسسۀ فرهنگی خانۀ خرد.
    • یوسفی، احمدعلی (1384). تفسیر نظریه شهید صدر در باب کشف مذهب اقتصادی مطابق با مبانی فقه شیعه. فقه و حقوق، 5، 87ـ106.
    • یوسفی، احمدعلی (1385). روش‌های کشف آموزه‌های اقتصاد اسلامی. اقتصاد اسلامی، 6(22)، 147ـ176.
    • یوسفی، احمدعلی (1394). تحلیل الگوی اقتصادی آیت‌الله شاه‌آبادی. اقتصاد اسلامی، 57، 87ـ112. 
    Cite this article: RIS Mendeley BibTeX APA MLA HARVARD VANCOUVER

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Kazemi Najaf Abadi, Mustafa, davvodipur, Masuod. (2026) The Methodology of Islamic Economics in the Seminary of Qom over the Past Century. Ravesh Shenasi Pazhuhesh Dar Olum Ensani, 15(2), 23-41 https://doi.org/10.22034/pajohesh.2026.5001522.

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Mustafa Kazemi Najaf Abadi; Masuod davvodipur."The Methodology of Islamic Economics in the Seminary of Qom over the Past Century". Ravesh Shenasi Pazhuhesh Dar Olum Ensani, 15, 2, 2026, 23-41

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Kazemi Najaf Abadi, M, davvodipur, M.(2026) 'The Methodology of Islamic Economics in the Seminary of Qom over the Past Century', Ravesh Shenasi Pazhuhesh Dar Olum Ensani, 15(2), pp. 23-41

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Kazemi Najaf Abadi, M, davvodipur, M. The Methodology of Islamic Economics in the Seminary of Qom over the Past Century. Ravesh Shenasi Pazhuhesh Dar Olum Ensani, 2026; 15(2): 23-41