zahra Geravand / Ph.D. Candidate in Educational Management, Department of Educational Sciences, Faculty of Humanities, Islamic Azad University, Qom Branch, Qom, Iran. / zahrageravand49@gmail.com
Qualitative modeling is a method that constructs conceptual models from rich qualitative data, such as interviews and field observations, in order to achieve a deeper understanding of complex phenomena. This study, while providing a precise definition of qualitative modeling, examines its history, objectives, levels, and various methods. The research findings indicate that qualitative modeling is a powerful tool for delving into the depth of issues and revealing the intricacies of social phenomena. The primary aim of this method is to uncover new patterns, concepts, and theories that are not attainable through quantitative methods. Researchers employ various approaches, including grounded theory, thematic analysis, and structural modeling, and utilize tools such as qualitative analysis software and diagrams to analyze qualitative data, thereby gaining deeper insights into human experiences. The findings further demonstrate that qualitative modeling is an effective instrument for unveiling the complexity of phenomena, generating novel theories, and designing effective interventions. Overall, qualitative modeling is an invaluable tool for researchers seeking a more profound comprehension of social phenomena. Ultimately, this study underscores the importance of qualitative modeling in qualitative research and introduces it as an efficacious tool for the production of new knowledge.
Title :مطالعۀ موردی در روششناسی مدلسازی بهعنوان یک پژوهش کیفی
Abstract:
مدلسازی کیفی روشی است که با استفاده از دادههای کیفی غنی، مانند مصاحبهها و مشاهدات میدانی به ساخت مدلهای مفهومی برای درک بهتر پدیدههای پیچیده میپردازد. این پژوهش ضمن تعریف دقیق مدلسازی کیفی، به بررسی تاریخچه، اهداف، سطوح و روشهای مختلف آن پرداخته است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که مدلسازی کیفی ابزاری قدرتمند برای نفوذ به عمق مسائل و آشکارسازی پیچیدگیهای پدیدههای اجتماعی است. هدف اصلی این روش، کشف الگوها، مفاهیم و نظریههای جدید است که با روشهای کمّی قابل دستیابی نیستند. پژوهشگران با استفاده از روشهای مختلفی مانند نظریهپردازی دادهبنیاد، تحلیل تماتیک و مدلسازی ساختاری و با بهرهگیری از ابزارهایی چون نرمافزارهای تحلیل کیفی و نمودارها، به تحلیل دادههای کیفی پرداخته و به درک عمیقتری از تجربههای انسانی دست مییابند. یافتهها نشان میدهد که مدلسازی کیفی ابزاری کارآمد برای آشکارسازی پیچیدگی پدیدهها، تولید نظریههای نوین و طراحی مداخلات مؤثر است. بهطورکلی، مدلسازی کیفی یک ابزار ارزشمند برای پژوهشگرانی است که به دنبال درک عمیقتر از پدیدههای اجتماعی هستند. درنهایت، این پژوهش بر اهمیت مدلسازی کیفی در پژوهشهای کیفی تأکید کرده و آن را بهعنوان ابزاری کارآمد برای تولید دانش جدید معرفی میکند.
آذر، عادل و همکاران (1389). ملاحظات اخلاقی در مدلسازی. اخلاق در علوم و فناوری، 5(1 و 2)، 1-6.
خنیفر، حسین و بردبار، حامد (1393). درآمدی بر مدلسازی در علوم رفتاری. تهران: علمی و فرهنگی.
خنیفر، حسین و مسلمی، ناهید (1398). مبانی و اصول روشهای پژوهش کیفی: رویکردی نو و کاربردی. تهران: نگاه دانش.
سعادتفرد، فاطمهسادات و فضلالهی قمشی، سیفالله (1401). نگاهی نو به روششناسی مدلسازی بهعنوان پژوهشی کیفی. دستاوردهای نوین در مطالعات علوم انسانی، 5(53)، 69-82.
شهری، زهرا و همکاران (1402). آشنایی با نقاط ضعف و قوت ارزشیابیهای کیفی و کمی. در: شانزدهمین همایش ملی علمی ـ پژوهشی روانشناسی و علوم تربیتی، شیروان.
طیبی ابوالحسنی، سیدامیرحسین (1398). درآمدی بر روش تحقیق: رویههای استاندارد تحلیل دادههای کیفی. سیاستنامه علم و فناوری، 9(2)، 67-96.
عبادی، احمد و بخشیپور، بهزاد (1400). نقش تمثیل در شکلگیری الگوهای علمی. ذهن، 88، 67-93.
کمالی، محسن (1394). مفهوم مدل و مدلسازی در پژوهشهای علوم انسانی. در: چهارمین کنفرانس ملی و دومین کنفرانس بینالمللی حسابداری و مدیریت. تهران.
لانگهار، هنری لوئیس (1364). تحلیل بعدی و نظریه مدل. ترجمۀ فریدون شکوهی. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
محمودزاده، امیر و بیدآبادیان، هادی (1394). فرق مدل و الگو و روشهای مدلسازی و شبیهسازی در مدیریت بحرانهای زیستمحیطی. در: کنفرانس بینالمللی علوم، مهندسی و فناوریهای محیط زیست. تهران.
وکیلیان، رامبد و ادریسی، علی (1398). مدلسازی عوامل مؤثر بر انتخاب دورکاری و تأثیر آن بر تقاضا در شبکههای حملونقل. در: ششمین کنفرانس ملی پژوهشهای کاربردی در مهندسی عمران، معماری و مدیریت شهری.
References:
Katayama, M., Aijo, R., Kitaoka, K., & Kawaguchi, M. (2024). How nursing students’ perceptions of people with psychiatric disabilities change when using the strengths model during practicums: A qualitative research study. Nurse Education Today, 138, Article 106190.
Geravand, zahra, Fazlollahi Ghamshi, Seyfollah. (2026) A Case Study on Modeling Methodology as Qualitative Research. Ravesh Shenasi Pazhuhesh Dar Olum Ensani, 15(2), 97-109 https://doi.org/10.22034/pajohesh.2025.5001586.
zahra Geravand; Seyfollah Fazlollahi Ghamshi."A Case Study on Modeling Methodology as Qualitative Research". Ravesh Shenasi Pazhuhesh Dar Olum Ensani, 15, 2, 2026, 97-109
Geravand, Z, Fazlollahi Ghamshi, S.(2026) 'A Case Study on Modeling Methodology as Qualitative Research', Ravesh Shenasi Pazhuhesh Dar Olum Ensani, 15(2), pp. 97-109
Geravand, Z, Fazlollahi Ghamshi, S. A Case Study on Modeling Methodology as Qualitative Research. Ravesh Shenasi Pazhuhesh Dar Olum Ensani, 2026; 15(2): 97-109