روش شناسی پژوهش در علوم انسانی، سال 1403، جلد پانزدهم، شماره اول، پیاپی 29، بهار و تابستان, صفحه‌ها 73-90

    نقش معقولات ثانیة فلسفی در مبانی معرفت‌شناختی علوم انسانی اسلامی با تکیه بر آراء علامه مصباح یزدی

    نوع مقاله: 
    ترویجی
    نویسندگان:
    ✍️ سید میثم امامی / دانشجوی دکتری فلسفة اخلاق تطبیقی مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی / sme.mybody@gmail.com
    dor 20.1001.1.24235679.1403.15.1.4.1
    doi Registering DOI...
    چکیده: 
    علوم انسانی متعارف بر مبانی معرفت‌شناختی غیردینی استوارند. این مبانی با اصول اسلامی سازگاری ندارند و به همین علت، کاربرد این علوم در جوامع اسلامی با چالش‌های بنیادین مواجه شده است. این پژوهش با هدف تبیین نقش معقولات ثانیة فلسفی در شکل‌گیری مبانی معرفت‌شناختی علوم انسانی اسلامی از منظر علامه محمدتقی مصباح یزدی انجام شده است. روش تحقیق، توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی‌بر مطالعة آثار ایشان است. معقولات ثانیه فلسفی، که ویژگی بارزشان عدم حکایت از ماهیت خاص و دلالت بر وجود و نحوة وجود است، در برخی مبانی‌ (همچون امکان شناخت یقینی، مبناگرایی، و پاسخ به شکاکیت معرفتی) نقش محوری دارند. این مفاهیمْ پیوندی میان علم حضوری و علم حصولی برقرار می‌کنند و زمینة اعتبار معرفت بشری را فراهم می‌سازند. بر اساس یافته‌های پژوهش، فهم دقیق معقولات ثانیة فلسفی پیش‌نیاز ضروری برای تحول و اسلامی‌سازی علوم انسانی به‌شمار می‌آیند.
    Article data in English (انگلیسی)
    Title: 
    The Role of Philosophical Secondary Intelligibles in the Epistemological Foundations of Islamic Humanities Based on the Views of Allamah Misbah Yazdi
    Abstract: 
    Conventional humanities are based on non-religious epistemological foundations. These foundations are not compatible with Islamic principles, and for this reason, the application of these sciences in Islamic societies faces fundamental challenges. This research has been conducted with the aim of explaining the role of philosophical secondary intelligibles in shaping the epistemological foundations of Islamic humanities from the perspective of Allamah Mohammad Taqi Misbah Yazdi. The research method is descriptive-analytical and based on the study of his works. Philosophical Secondary intelligibles, whose prominent feature is that they do not convey a specific nature but signify existence and the mode of existence, play a central role in certain foundations (such as the possibility of certain knowledge, foundationalism, and responding to epistemological skepticism). These concepts establish a connection between intuitive and acquired knowledge and provide the grounds for the validity of human knowledge. Based on the research findings, an accurate understanding of philosophical secondary intelligibles is considered an essential prerequisite for the transformation and Islamization of the humanities.
    References: 
    • Editors of Encyclopaedia Britannica. (2023). Big Bang. Encyclopaedia Britannica. Retrieved December 19, 2023, from https://www.britannica.com/science/Big-Bang-cosmology.
    • Hume, D. (1984). A Treatise of Human Nature. Ed. by Ernest C.Mossner. New York: Penguin Books.
    References: 
    • جمعی از نویسندگان (1363). دومین یادنامة علامه طباطبائی. تهران: مؤسسة مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
    • جمعی از نویسندگان (1400). مبانی علوم انسانی اسلامی از منظر علامه مصباح یزدی. چ دوم. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
    • جمعی‌ از نویسندگان (1401). فلسفة تعلیم و تربیت اسلامی. زیر نظر محمدتقی مصباح یزدی. چ پنجم. تهران: مدرسه.
    • جمعی از نویسندگان )1395(. ره‌یافت‌ها و ره‌آوردها (1). قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
    • طباطبائی، سیدمحمدحسین (1378). نهایة الحکمۀ. تصحیح و تعلیق غلامرضا فیاضی. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1361). ایدئولوژی تطبیقی. قم: در راه حق.
    • مصباح یزدی، محمدتقی و دیگران (1395). هم‌اندیشی معرفت‌شناسی. نگارش محمد سربخشی. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1364). دروس فلسفه. چ دوم. تهران: مؤسسة مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1384). شرح برهان شفاء. تحقیق و نگارش محسن غرویان، احمد فربهی و عسکری سلیمانی امیری. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1391الف). پرسش‌ها و پاسخ‌ها. چ هشتم. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1391ب). رساترین دادخواهی و روشنگری. تحقیق و نگارش عباس گرایی. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1392). نگاهی گذرا به حقوق بشر. تحقیق و نگارش عبدالحکیم سلیمی. چ دوم. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1393). تعلیقه علی نهایة الحکمه. چ پنجم. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1394). شرح نهایة الحکمۀ. تحقیق و نگارش عبدالرسول عبودیت. چ چهارم. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1396). نظام سیاسی اسلام. تحقیق و نگارش کریم سبحانی. چ هشتم. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1397). رابطة علم و دین. تحقیق و نگارش علی مصباح. چ پنجم. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1398). آموزش فلسفه. چ پنجم. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1399). شرح جلد اول الاسفار الاربعه. تحقیق و نگارش محمدتقی سبحانی و مهدی عبداللهی. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
    • مصباح یزدی،‌ محمدتقی و دیگران (1402)، هم‌اندیشی معرفت‌شناسی. نگارش محمد سربخشی. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
    • مصباح، مجتبی (1403). فلسفه اخلاق. چ چهاردهم. قم: مؤسسۀ آموزشى و پژوهشى امام خمینى.
    • میرسپاه، اکبر (1402). کرسی روش‌شناسی استاد مصباح در حکمت‌‌پژوهی با تأکید بر کتاب آموزش فلسفه (سخنرانی) 30 /10/ 1402.
    شیوه ارجاع به این مقاله: RIS Mendeley BibTeX APA MLA HARVARD VANCOUVER

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    امامی ، سید میثم . (1403) نقش معقولات ثانیة فلسفی در مبانی معرفت‌شناختی علوم انسانی اسلامی با تکیه بر آراء علامه مصباح یزدی. دو فصلنامه روش شناسی پژوهش در علوم انسانی، 15(1)، 73-90 https://doi.org/10.22034/pajohesh.2025.5002082.

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    سید میثم امامی ."نقش معقولات ثانیة فلسفی در مبانی معرفت‌شناختی علوم انسانی اسلامی با تکیه بر آراء علامه مصباح یزدی". دو فصلنامه روش شناسی پژوهش در علوم انسانی، 15، 1، 1403، 73-90

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    امامی ، سید میثم .(1403) 'نقش معقولات ثانیة فلسفی در مبانی معرفت‌شناختی علوم انسانی اسلامی با تکیه بر آراء علامه مصباح یزدی'، دو فصلنامه روش شناسی پژوهش در علوم انسانی، 15(1), pp. 73-90

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    امامی ، سید میثم . نقش معقولات ثانیة فلسفی در مبانی معرفت‌شناختی علوم انسانی اسلامی با تکیه بر آراء علامه مصباح یزدی. روش شناسی پژوهش در علوم انسانی، 15, 1403؛ 15(1): 73-90