روش شناسی پژوهش در علوم انسانی

آیا فرضیه (پاسخی ارتجالی که محقق آگاه و مجرب در پاسخ به پرسش تحقیق ارائه می کند) برای همۀ تحقیقات لازم است؟ این پرسشی است که پاسخ به آن برای آشنایی با ویژگی ها و عناصر «تحقیق علمی» ضرور است. روش شناسان تحقیق در مواضع مختلف و در جای جای مباحث خود اشارات و تصریحاتی دارند که نشان می دهد فرضیه برای همه‌ی انواع تحقیق نیست، و اساساً ارائه‌ی آن در بعضی موارد امکان ندارد. نوشته‌ی حاضر می کوشد با اتکا به منابع دست اول در «روش تحقیق» مستنداتی برای نکته‌ی مزبور جمع آوری کند و تفاوت بین انواع مختلف تحقیق را نشان دهد. محققان تحقیقات توصیفی و اکتشافی را متفاوت با تحقیقات تبیینی می دانند و تنها در تحقیقات تبیینی پای فرضیه را باز می کنند. آنان معتقدند که در تحقیقات توصیفی نیازی به فرضیه نداریم؛ چنان که در تحقیقات اکتشافی فرضیه پردازی ممکن نیست.