روش شناسی پژوهش در علوم انسانی، سال 1403، جلد پانزدهم، شماره اول، پیاپی 29، بهار و تابستان, صفحه‌ها 92-105

    رویکردی نو بر روش شناسی تحلیل محتوا

    نویسندگان:
    ✍️ فاطمه محمدشریفی / کارشناس ارشد برنامه‌ریزی درسی، واحدقم؛ دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران / Fmsh79.97@gmail.com
    ✍️ سیف‌اله فضل‌الهی قمشی / دانشیار و دکترای تخصصی گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه طلوع مهر، قم، ایران / fazlollahigh@tolouemehr.ac.ir
    dor 20.1001.1.24235679.1403.15.1.5.2
    doi Registering DOI...
    چکیده: 
    دستیابی به توسعه و پیشرفت در آموزش، پژوهش و تحقیق، سنگ‌ بنای اولیه محسوب می‌شود. ازاین‌رو مطالعة روش‌های پژوهش برای شناخت علمی و ارتقای کیفیت تحقیقات، اهمیت ویژه‌ای دارد. با توجه به گسترش این روش‌شناسی و به‌منظور سهولت کاربران در تشخیص و کاربست مراحل گوناگون آن، این مقاله کوشیده است روش پژوهش «تحلیل محتوا» را بررسی کند و با وضوح بیشتری معرفی نماید. این مطالعة مروری روایتی نظام‌مند است که با استفاده از منابع کتابخانه‌ای، جست‌وجو و بررسی مطالعات گذشته در پایگاه‌های اطلاعاتی انجام شده و با نگاه روش‌شناسانه به تحلیل محتوا، بازپردازش و تکمیل گردیده است. بر اساس یافته‌های پژوهش، مباحث تحلیل محتوا از گذشته تاکنون مورد استفاده قرار گرفته‌اند. «تحلیل محتوا» ازجمله روش‌های اسنادی است که به بررسی نظام‌مند، عینی، کمّی و تعمیم‌پذیر پیام‌های ارتباطی می‌پردازد. «تحلیل محتوا» روشی علمی و مستقل است که هم به‌تنهایی و هم در کنار فرایندهای کیفی دیگر، در جهت دستیابی به الگو یا چارچوبی مفهومی، توصیف و تلخیص داده‌ها، استنباط از آنها و تدوین نظریه به‌کار گرفته می‌شود.
    Article data in English (انگلیسی)
    Title: 
    A Novel Approach to Content Analysis Methodology
    Abstract: 
    Achieving development and progress in education and scientific inquiry is considered a foundational cornerstone. Consequently, the study of research methodologies is of paramount importance for fostering scientific understanding and enhancing the quality of investigations. Given the expansion of these methodologies and to facilitate users in identifying and applying their various stages, this article has sought to examine the "Content Analysis" research method and introduce it with greater clarity. This study is a systematic narrative review, conducted by searching and examining previous studies in databases using library resources, and has been reprocessed and refined through a methodological lens on content analysis. Based on the research findings, discussions on content analysis have been utilized from the past to the present. "Content Analysis" is a documentary research method that provides a systematic, objective, quantitative, and generalizable examination of communicative messages. It is an independent scientific method, employed both on its own and alongside other qualitative processes, to achieve a conceptual model or framework, describe and summarize data, make inferences from them, and formulate theory.
    References: 
    References: 
    • حسینی، سیدجواد و دیگران (1401). رویکردها و روش‌های تحلیل محتوا در مطالعات پرستاری ایران: یک مطالعة مروری روایتی. مجلة دانشگاه علوم پزشکی تربت حیدریه، 10(2)، 85-96.
    • حشمتی‌فر، نرجس و دیگران (1401). تحلیل محتوا (تکنیک یا روش پژوهش؟) یک مرور روایتی نظام‌مند. مجلة علمی ـ پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی سبزوار، 29(6)، 756-768.
    • خنیفر، حسین و مسلمی، ناهید (1397). اصول و مبانی روش‌های پژوهشی کیفی. ویرایش سوم. تهران: نگاه دانش.
    • فلاح ‌حسین‌آبادی، فریبا و فضل‌الهی ‌قمشی، سیف‌الله (1401). جستاری در تحلیل محتوا. عیار پژوهش در علوم انسانی، 1(25)، 73-88.
    • قائدی، محمدرضا و گلشنی، علیرضا (1395). روش تحلیل محتوا، از کمّی‌گرایی تا کیفی‌گرایی. روش‌ها و مدل‌های روا‌‌‌ن‌شناختی، 7(23)، 57-82.
    • مظلومیان، سعید و علوی، سیدمحمدهادی (1398). اهمیت و کاربرد روش تحلیل محتوا در پژوهش. کنفرانس ملی علوم انسانی و توسعه. فارس: دانشگاه پیام نور.
    شیوه ارجاع به این مقاله: RIS Mendeley BibTeX APA MLA HARVARD VANCOUVER

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    محمدشریفی، فاطمه، فضل‌الهی قمشی، سیف‌اله. (1403) رویکردی نو بر روش شناسی تحلیل محتوا. دو فصلنامه روش شناسی پژوهش در علوم انسانی، 15(1)، 92-105 https://doi.org/10.22034/pajohesh.2025.2022175.

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    فاطمه محمدشریفی؛ سیف‌اله فضل‌الهی قمشی."رویکردی نو بر روش شناسی تحلیل محتوا". دو فصلنامه روش شناسی پژوهش در علوم انسانی، 15، 1، 1403، 92-105

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    محمدشریفی، فاطمه، فضل‌الهی قمشی، سیف‌اله.(1403) 'رویکردی نو بر روش شناسی تحلیل محتوا'، دو فصلنامه روش شناسی پژوهش در علوم انسانی، 15(1), pp. 92-105

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    محمدشریفی، فاطمه، فضل‌الهی قمشی، سیف‌اله. رویکردی نو بر روش شناسی تحلیل محتوا. روش شناسی پژوهش در علوم انسانی، 15, 1403؛ 15(1): 92-105